محمد حسن خان اعتماد السلطنه

299

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

ملا احمد كرگانى در علم رياضى جمعى كثير از اهالى آذربايجان شاگردى او كرده‌اند . در هزار و دويست و نود و پنج از سراى سپنج بگذشت و ميرزا عبد العلى سابق - الذكر را برجاى گذاشت . ملا محمود طسوجى ملاباشى در علوم ادبيه بالاتر و برتر از وى كسى ديده نشده . در فن لغت و فهم شعر و بعضى از استحضارات ديگر اولين دانشور اين كشور بود و حسب الاهليه در عهد پيشكارى عزيز خان سردار كل به منصب ملاباشىگرى حضرت اشرف و الا مظفر الدين ميرزا وليعهد ادام الله اقباله العالى برقرار گرديد . و چون آن استاد اجل را تقريبا در يكهزار و دويست و نود و پنج اجل دررسيد برادرش ميرزا محمد را كه هم اديبى است اريب اين منصب و لقب نصيب افتاد . ملا حسين منجم برادر افتخار الحكماء و استظهار العلماء آقا على مدرس معقول و منقول است . ايشان اصلا از زنوز آذربايجان مىباشند . مرحوم ملا حسين در علوم نجوم فريد اين عصر جديد بود . ميرزا اسد الله هزارجريبى منجم‌باشى در فن ستاره‌شمارى و اخترشناسى و عمل استخراج و احكام مهارتى دارد . لهذا حسب الاستحقاق در آستان مبارك بندگان حضرت اقدس و الا مظفر الدين ميرزا وليعهد دام ظله العالى به منصب منجم‌باشىگرى نايل بود ، و نيز در فن حساب و معرفت اسطرلاب و تواريخ و سير و انواع فضايل ديگر مقامى سامى دارد و از عهدهء محاضره و منادمه كما ينبغى برمىآيد . اوايل حال در مدرسه بود و كسب فنون ظاهريه مىنمود ، ولى از سالها است كه تغيير مشرب داده و به مسلك درويشى قدم نهاده . ميرزا عبد الكريم طبيب از تلامذهء جناب مؤتمن الاطباء ميرزا زين العابدين خان كاشانى - دام اقباله - است و با سن جوانى معالجات حاذقانه مىكند . ملا حسن محلاتى منجمى مسلم بود و سالها بعد از استادش ملا حسين زنوزى استخراج و طبع تقاويم به او اختصاص داشت . امامقلى خان زند شاعر متخلص به « غارت » از جملهء كبرآء شعراء طهران بود و بر بيمبالاتى و لاقيدى اصرار همى داشت .